Келесі суперай 2023 жылы 30 тамызда бақыланады. Бірақ суперай дегеніміз не? Неге біз оны жылына бір-екі рет қана көреміз?
Суперай — толық айдың сирек түрі. Ол микроайдан 14% үлкен және 30% жарығырақ. Толық ай шамамен айына бір көрінсе, суперай бір жылда санаулы рет бақылануы мүмкін.
Себебі ол уақыттың дәл келуін талап етеді. Айға Жерді айналып шығу үшін 27,32 күн қажет. Ай өз орбитасында екі нүктені басып өтеді: перигей және апогей. Перигей апогеймен салыстырғанда Жерге 49 000 километрдей жақын.
Суперай перигей-сизигияда ғана, яғни Ай бір мезгілде толық әрі перигейде болғанда көрінеді. Оның сирек болу себебі, Жер Күнді айналғанда, Айдың Жерге қатысты бағдары негізінен өзгермейді. Ол Ай әр толған кезде өзгереді. Бірақ Ай прецессиясы болмағанда, суперайлар бұдан да сирек болар еді. Жылдар өте, Ай прецессиясы оның бағдарын сәл өзгертеді.
Көбінесе суперай мен әдеттегі толған айды ажырату қиынға соғады. Суперайды бақылауға ең қолайлы мезгіл — ол көкжиектен сәл жоғары болғанда. Сол кезде кеңістік пен уақыттағы сирек құбылысты толық бағалай аласыз.
2021–2023 жылдардағы суперайлар:
2021 сейсенбі 27 Көкек
2021 сәрсенбі 26 Мамыр
2022 сейсенбі 14 Маусым
2022 бейсенбі 14 Шілде
2023 сәрсенбі 02 Тамыз
2023 бейсенбі 31 Тамыз
Түпнұсқа: https://youtu.be/YkOUDwXM28Q
Қазақшалаған "Физика және Ғарыш" арнасы, 2017
Мәтінді оқыған Гүлнұр Тажикова
Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Supermoon
Суперай деген не? https://www.timeanddate.com/astronomy/moon/super-full-moon.html
XXI ғасырдағы суперайлар: http://www.astropro.com/features/tables/cen21ce/suprmoon.html
ҚАТЫСТЫ ВИДЕОЛАР
Балаларға Ай туралы: https://youtu.be/wPnlTUnVjqk
Ай фазалары туралы: hhttps://youtu.be/Da51WDWW9oM
Суперай! Бұл не және ол қаншалықты жиі болады? https://youtu.be/M52LlEbcZ_Q
Суперай дегеніміз не? https://youtu.be/W11oKm6hLoU
Супер Көгілдір Қызыл Ай және Айдың тұтылуы: https://youtu.be/Jc1CzheWoag
Айға виртуал саяхат /4K/: https://youtu.be/jpAiYAE0e6Q
Ай жарығы (Clair de Lune) /4K/: https://youtu.be/vMeibNF25-Q
Ай иллюзиясы: https://youtu.be/eYkCeTR3FYo
Жер Айдан қарағанда / Ай Жерден қарағанда, көкек 2020: https://youtu.be/MgzUWtxZLaQ
Айдың бергі және арғы бетінің көрінісі (1.01.2021–23.08.2022): https://youtu.be/2CH4vPvVtRw
